Zwartewatersklooster

Zwartewatersklooster is een buurtschap in de gemeente Zwartewaterland. De buurtschap is gelegen in de Kop van Overijssel en ontleent zijn naam aan het Mariënklooster of Zwartewatersklooster, een nonnenklooster dat hier in 1233 werd gesticht als boetedoening voor de in 1227 in de slag bij Ane omgekomen bisschop van Utrecht, Otto van Lippe. Het klooster werd aan het eind van de 16e eeuw weer afgebroken.

Archeologisch onderzoek heeft opgeleverd dat dit gebied waarschijnlijk al voor het begin van onze jaartelling bewoond was. Het klooster waaraan wordt gerefereerd, was een benedictinessenklooster (met kerk) genaamd Mariënberg. Het klooster is in 1228 gesticht als boetedoening voor de in 1227 in de Slag bij Ane omgekomen bisschop van Utrecht, Otto van Lippe, en zijn commandanten/ridders. Het klooster, dat oorspronkelijk kennelijk elders in de omgeving stond, is in 1244 verplaatst naar de oeverwal. Het klooster diende als uitgangspunt voor de ontginningen bij Staphorst en Rouveen. Het klooster kreeg de beschikking over 13 boerderijen met bijbehorende landerijen.

In het klooster woonden en werkten ca. 100 mensen, waaronder 25 gewijde nonnen. Elke dag werden de namen van de 139 omgekomen ridders door de nonnen voorgelezen in het zogeheten dodenofficie, om 'hun plek in de hemel veilig te stellen'. Na de Reformatie, rond 1600, is het klooster door de zusters verlaten (waarna het is afgebroken), wegens de vele stroperijen van krijgslieden. De kloostermoppen zijn na de afbraak deels gebruikt voor de bebouwing in de buurtschap.

Paul Rademaker, die al jaren onderzoek doet naar Zwartewatersklooster, heeft in 2012 ontdekt dat op de begraafplaats van de buurtschap (gelegen tegenover huisnr. 12) de ridders begraven moeten liggen die sneuvelden bij de Slag in Ane. De kleine hallenboerderij op nr. 9, met rieten wolfdak, dateert uit 1860 en is een rijksmonument. Op het erf staan twee hooibergen en enkele schuren. Ook het terrein van het voormalige klooster (ten noorden van de begraafplaats), waar alleen nog fundamenten van over zijn, is een rijksmonument.

De drie eendenkooien rond de buurtschap zijn niet meer in functie maar trekken nog wel veel vogels aan. Ten oosten van de buurtschap vindt u het grote natuurgebied Olde Maten, dat onder de gemeente Staphorst, kern Rouveen valt. U kunt het gebied o.a. bekijken vanuit een vogelkijkhut aan de Zwartewaterkloosterweg. U kunt er ook veel reeën zien.

Tegenwoordig omvat Zwartewatersklooster circa 15 huizen met ongeveer 40 inwoners.